Door Pater Jim.
Openingswoord
Wat de viering betreft is het vandaag weer een rijke zondag met diverse thema’s. Dit zijn de weken van de schepping, een periode die eindigt op 4 oktober met een Wereldgebedsdag. Gisteren is de Vredeweek begonnen; daar zullen we ook bij stil staan. En in de lezingen gaat het over mensen die de boel belazeren. En over rentmeesterschap.
Homilie
In de afgelopen jaren zijn in ons land allerlei artikelen duurder geworden. Dat zou voor ons, consumenten, een reden kunnen zijn om sommige spullen maar niet te kopen. Fabrikanten weten dat ook, en sommigen hebben daar een trucje voor bedacht: de prijs blijft gelijk, maar ze doen iets minder in de verpakking. Niemand die het merkt, tenzij je goed kijkt op de verpakking.
Nieuw is dat niet, zo blijkt uit de eerste lezing van vandaag. Het zijn woorden van de profeet Amos, en die kan stevig uit de hoek komen. Als hij nu in de Verenigde Staten een talkshow had gehad, dan was hij wellicht meteen van de buis gehaald. Amos verwijt in deze lezing de verkopers op de markt dat ze de korenmaat verkleinen en de klanten bedriegen met een vervalste weegschaal.
In het evangelie is het al niet veel beter. Dat gaat over een rentmeester die zijn baas heeft bedrogen en daarom zal worden ontslagen. Nog voordat hij op straat staat, ritselt hij voor de toekomst wat vriendschappen met de klanten van de baas, door hen te bevoordelen. Dat gaat weer ten koste van die baas, maar verrassend genoeg wordt die baas daar niet boos over. In tegendeel, hij prijst de rentmeester omdat die, zoals er staat, “met overleg heeft gehandeld”. De rentmeester heeft laten zien dat hij weet hoe het spel gespeeld moet worden.
Ook Jezus spreekt positief over de frauduleuze slimheid van de rentmeester, en daar kijk je van op. Hoe zou Hij dat bedoelen? Het is goed om te weten dat Jezus hier spreekt tot zijn discipelen. Ze zijn in opleiding en Hij lijkt ze te willen waarschuwen voor een naïeve houding in het maatschappelijk verkeer. Zoals er staat: “De kinderen van deze wereld handelen met meer overleg dan de kinderen van het licht.”
Jezus wil niet dat zijn leerlingen dezelfde kant op gaan, maar Hij denkt wel dat ze van de rentmeester iets kunnen leren. Net als de leerlingen staan wij als christenen midden in de wereld, en met die wereld moeten we kunnen omgaan. Een goed geloof is mooi, maar dat is wat anders dan goedgelovig zijn.
Jezus voegt er wel een waarschuwing aan toe, als Hij zegt: “U kunt niet God dienen en de mammon.” Dat wil zeggen: zorg dat je niet te veel in beslag wordt genomen door de aardse sores en geneugten. Gebruik de aardse middelen ten bate van je geloof, ten bate van het welzijn van jezelf, van je naaste en van de wereld.
Wat dat betreft is het mooi dat dit evangelie gaat het over rentmeesterschap. Rentmeesterschap is een belangrijk begrip in ons geloof. Na de schepping heeft God de aarde toevertrouwd aan de mens, met de opdracht om die “te bewerken en te beheren”, zo staat in het eerste Bijbelboek, Genesis. Dat bewerken gaat over een goed gebruik van wat de aarde te bieden heeft; “beheren” wil zeggen: beschermen, verzorgen, toezicht houden. Dit schreef paus Franciscus tien jaar geleden in Laudato Si’. Het “bewerken en beheren” gaat over een verantwoorde omgang van de mens met de natuur en de natuurlijke hulpbronnen. Het is een thema dat deze weken actueel is in de kerk, die door verscheidene kerken zijn uitgeroepen tot periode van zorg voor de schepping.
Het rentmeesterschap vinden we ook terug in de Vredesweek, die gisteren is begonnen, met als thema: “Niets doen is geen optie.” Bij ‘vrede’ denken we in de eerste plaats aan oorlog, aan gewelddadige conflicten als die in Gaza en Oekraïne. Als individu kunnen we daar weinig aan doen, anders dan de overheid en relevante organisaties vragen om hun invloed aan te wenden voor een vreedzame oplossing.
Maar de Vredesweek gaat ook over vrede in kleine kring. Met andere woorden: over een goed rentmeesterschap van je relaties. Het is een week die uitnodigt om na te gaan of we misschien met iemand iets moeten bijleggen, en hoe we zelf de eerste stap kunnen zetten. In een brief ter gelegenheid van deze Vredesweek schrijven de Nederlandse bisschoppen: “Vrede begint bij ieder van ons, in de manier waarop we naar medemensen kijken, naar elkaar luisteren en over anderen praten.”