Door Pater Jim

Inleidend woord

Op Aswoensdag zijn we begonnen aan de Veertigdagentijd, een periode van inkeer en bezinning. In de komende weken zullen we Jezus volgen op zijn weg naar Jeruzalem. Vandaag verblijven we met Hem in de woestijn, waar Hij op de proef wordt gesteld.

Homilie

Het evangelieverhaal dat we net hoorden, is tweeduizend jaar oud, en tegelijk is het ook van deze tijd, zelfs van deze week. Het gaat hier over thema’s als verleiding, macht en hebzucht. En die thema’s kwamen afgelopen week ook langs bij een geruchtmakende rechtszaak in de Verenigde Staten, tegen enkele bedrijven. 

Die bedrijven zijn groot geworden met sociale media als Facebook en YouTube. Het is een proces dat nauwlettend wordt gevolgd in Brussel en in Den Haag. Het gaat over een onderwerp dat ook speelt op scholen en thuis in gezinnen – overal waar men zich zorgen maakt over het gebruik van sociale media en de mogelijk schadelijke gevolgen ervan. 

Bij dat proces draait het in wezen om één vraag: zijn deze sociale media met opzet zó ontworpen dat het gebruik ervan makkelijk kan leiden tot verslaving. Een reden om ze zó te ontwerpen, is dat de makers van Facebook en YouTube er belang bij hebben dat deze sociale  media veel worden gebruikt, want dat is goed voor de reclameverkoop. Meer geld is meer macht. Bovendien levert veel gebruik hun ook veel persoonlijke informatie op over de gebruikers, en die informatie wordt doorverkocht aan andere bedrijven. Nog meer geld, en nog meer macht. 

Nu is het makkelijk om kwaad te spreken over die bedrijven, maar zij kunnen er alleen maar rijk van worden als wij hun producten gebruiken. En dat doen we maar al te graag, want het is makkelijk, het is gratis, en het is zo gezellig om via Facebook van alles te delen met familie en vrienden. Bovendien: iedere keer als jouw berichten worden geliked, dan geeft dat een kleine kick. We worden daar blij van, dankzij een bepaald stofje in de hersenen dat dan wordt aangemaakt. 

Waarom komt dit onderwerp aan de orde in een kerkdienst? Omdat de evangelielezing van vandaag daarover gaat. Die gaat over verleiding, over macht, over honger die moet worden gestild. 
Jezus verblijft na zijn doop veertig dagen en nachten in de woestijn zonder te eten. Dan krijgt Hij de duivel op bezoek. 

Die duivel liet vele eeuwen eerder ook al van zich horen, toen hij Eva en Adam van God losweekte met verleidelijk voedsel en misleidende beloftes over macht en aanzien. Die duivel weet nu dat Jezus is gekomen om de breuk tussen mens en God te herstellen, en daarom wil hij Jezus van God vervreemden, alweer met voedsel en met machtsbeloftes. 

De duivel doet drie pogingen, en drie keer antwoordt Jezus met een citaat uit het Bijbelboek Deuteronomium. Dat boek gaat over de tijd van het Joodse volk in de woestijn, toen de relatie met God vaak onder druk kwam te staan. Jezus haalt uit dat boek drie zinnen. De eerste: “Niet van brood alleen leeft de mens, maar van elk woord dat komt uit de mond van God.” De tweede: “Gij zult de Heer uw God niet op de proef stellen.” En de derde: “De Heer uw God zult gij aanbidden en Hem alleen dienen.” 

Dat zijn drie richtlijnen die wij vandaag, bij het begin van deze Veertigdagentijd, aangereikt krijgen. Veertig dagen waarin we als het ware met Jezus in de woestijn verblijven. Een tijd waarin we kunnen onderzoeken of er bepaalde dingen in ons leven zijn die onze relatie met God op de proef stellen. Een periode om ons af te vragen door welke dingen we ons laten verleiden. Misschien gaat het om macht op het werk of thuis, over te veel of verkeerd eten en drinken, of ja, over het gebruik van sociale media en de mobiele telefoon. 

Woensdagavond zag ik  op de tv beelden van een Aswoensdag-viering in de kathedraal van Mechelen. Aan het eind van de viering konden kinderen een hoesje uit een mand pakken om daar voor een tijdje hun telefoon in te verstoppen. Een meisje zei toen: “Ik neem ook zo’n hoesje mee voor mijn vader, want die zit tijdens het eten steeds op zijn telefoon te kijken.”  

We gaan veertig dagen de woestijn in, en dat kan een eenzame plek zijn. Als het lastig wordt, is het goed om te kijken naar de eerste en de laatste zin van het evangelie van vandaag. In de eerste zin staat dat  Jezus door de Geest naar de woestijn werd gevoerd. En in de laatste zin: “Er kwamen engelen, en zij dienden Hem.” Zo ook mogen wij vertrouwen op de kracht van de Geest en op bijstand van engelen. Zie het maar als een cadeautje van God. En als een uitnodiging.

Amen

Nawoord

In de overweging ging het over een rechtszaak in Amerika. Tijdens de voorbereiding van deze overweging vroeg ik me af of dat wel een onderwerp is om in de kerk aan de orde te stellen. Wel dus, want deze zaak geeft aan dat we ons als samenleving soms de vraag stellen of we op de goede weg zijn, of dat het misschien anders moet. En die vraag past helemaal bij de Veertigdagentijd. Ik wens ons allen een vruchtbare periode, op weg naar de Goede Week.